
'De twee pausen hebben wonderen verricht'
NRC.NEXT
26 april 2014 zaterdag
Section: weten
 Thomas Rueb
 De aanleiding 
Zondag is een grote dag voor twee wijlen pausen. Johannes Paulus II (1920-2005) uit Polen en Johannes XXIII (1881-1963) uit Italië worden in Rome heilig verklaard. Meer dan een miljoen mensen zullen hiervoor naar Vaticaanstad trekken, is de verwachting. 
Zo'n heiligverklaring gebeurt natuurlijk niet zomaar. Naast het gebruikelijke leven van piëteit en morele verhevenheid, stelt de Katholieke Kerk daar nog een belangrijke voorwaarde aan: ze moeten wonderen hebben verricht. Twee stuks per persoon, welteverstaan. Hebben ze dat? next.checkt zocht het uit. 
 Waar is het op gebaseerd? 
Met een wonder wordt in dit verband een miraculeuze genezing bedoeld, en wel één op voorspraak van de kandidaat-heilige. Simpel gezegd: een zieke moet tot die persoon hebben gebeden en daardoor zijn genezen. Nu zijn er natuurlijk heel veel personen die zoiets beweren, de Katholieke Kerk krijgt honderden van dit soort 'gevallen' per jaar. De Congregatie voor de Heiligverklaringen, een speciaal genootschap met vaste 23 leden en 83 consultores, doet rigoureus onderzoek en beoordeelt uiteindelijk of iets wel of geen wonder is. 
Voordat de Kerk spreekt van een wonder, zijn twee 'bewijslasten' nodig: uit een consult met artsen, die niet katholiek hoeven te zijn, moet blijken dat de medische wereld de genezing inderdaad onverklaarbaar acht. Vervolgens moet de genezene zelf getuigen dat die de genezing inderdaad aan de kandidaat-heilige te danken had. Tot slot pluist de speciale Congregatie het leven van de genezene met de stofkam uit - om er zeker van te zijn dat diegene daadwerkelijk vroom heeft geleefd. 
Om zalig te worden verklaard, de eerste stap naar heiligheid, is één wonder vereist. Beide pausen zijn reeds zalig. Volgens de kerkelijke wetgeving is een tweede wonder noodzakelijk, maar Johannes XXIII kreeg daar bij hoge uitzondering dispensatie voor. Aan Johannes Paulus II is afgelopen zomer wél een tweede wonder toegeschreven. 
 En, klopt het? 
We beginnen bij de eerste wonderen. Caterina Capitani, een Italiaanse non, lag in 1966 op sterven aan de gevolgen van een maagbloeding. Ze bad tot wijlen Johannes XXIII en genas. Onverklaarbaar, oordeelden geraadpleegde artsen. En inderdaad, zuster Capitani getuigde dat de paus haar had genezen: hij was aan haar verschenen in haar slaap. Wonder één. 
Johannes Paulus II's eerste wonder zou hebben plaatsgevonden in 2005, slechts momenten na diens dood. Marie Simon-Pierre, Française en ook non, leed aan de ziekte van Parkinson. Haar symptomen waren zo heftig dat ze niet langer kon schrijven of werken. Na het heengaan van de paus bad ze voor de televisie, waar beelden vanaf het Vaticaan werden uitgezonden, en vroeg om genezing. Momenten later pakte ze een pen op en schreef vlekkeloze scriptuur. Haar symptomen zouden nooit meer zijn teruggekeerd. Wonder één. 
En toen was er Floribeth Mora Díaz in 2011. De 50-jarige Costa Ricaanse had van artsen te horen gekregen dat ze nog een maand te leven had vanwege een hersenaneurysma. Ze bad devoot tot Johannes Paulus II, aan wie ze zeer was toegewijd. Op een nacht werd ze wakker, de nacht na de zaligverklaring van Johannes Paulus II, en ze hoorde de stem van de paus: ,,Sta op, wees niet bang." En ze voelde zich goed. 
Tientallen hersenscans later bleek: ze was genezen. Onder meer neurochirurg Alejandro Vargas Román, zelf ook katholiek, getuigde dat niets medisch het verdwijnen van het aneurysma kan verklaren. Afgelopen zomer oordeelde de Congregatie dat het inderdaad een wonder was: wonder twee. De weg tot de heiligverklaring van Johannes Paulus II lag open. 
Tot zover het goede nieuws. 
Deze mensen lijken inderdaad op onverklaarbare wijze (vooralsnog) genezen van hun ziekten. Tenminste, als we op de getuigenissen van de geraadpleegde artsen kunnen afgaan. De kerk maakt de onderzoekdossiers echter niet openbaar, noch de namen van de betrokkenen of de medische verklaringen. Wie er zijn geraadpleegd en op grond waarvan de Congregatie voor de Heiligverklaringen precies tot zijn conclusies komt, blijft verborgen achter de gesloten deuren van het Vaticaan. Dat maakt het controleren van de gang van zaken ondoenlijk. 
En er is nog een probleem, waar ook de kerk nog weleens mee worstelt: hoe stel je het causale verband vast tussen de genezing en de (overleden) kandidaat-heilige? Slechts de getuigenverklaring van de genezene zelf blijft natuurlijk een vrij magere bewijslast. 
 Conclusie 
Aan paus Johannes XXIII is slechts één wonder toegeschreven, het tweede heeft de huidige paus bij hoge uitzondering kwijtgescholden. Johannes Paulus II heeft er wel twee op zijn naam staan: één genezing van een hersenaneurysma en één van Parkinson. Een speciale kerkcommissie heeft de gevallen onderzocht en in samenspraak met artsen besloten dat ze inderdaad wonderbaarlijk zijn. De genezenen in kwestie verklaarden allen dat ze hun gezondheid aan de paus te danken hebben. 
Over dat causale verband kan worden getwist. Ook de onderzoeksrapporten van de kerk en de artsen, alsmede de namen van de geconsulteerden, maakt de kerk niet openbaar. Of de wonderen echt door de pausen zijn verricht, is voor ons dus niet te checken. 
 
 chck MtV pauswonderen2a